Старасвецкая Беларусь
Галерэі
Уваход
Зараз на сайце
Цяпер 28 госцяў анлайнХАМАВЫ |
Аб паходжанні германцаў і месцазнаходжанні Германіі. Карнелій Тацыт. (урывак) …… 33. Побач з танктэрамі раней жылі бруктэры; зараз, як паведамляюць, туды перасяліліся хамавы і ангрыварыі, пасля таго як бруктэры былі выгнаныя і цалкам знішчаныя суседнімі плямёнамі, ці то раздражнёныя іх пыхай, або з-за спакусы здабычы, або з прычыны спрыяння да нас богаў - бо яны нават уважылі нас відовішчам гэтага кровапраліцця. Пала звыш шасцідзесяці тысяч германцаў, і не ад рымскай зброі, што яшчэ ўцешней, для асалоды нашых вачэй. Ды будзе, малю я багоў, і яшчэ больш адужэе сярод народаў Германіі калі не размяшчэнне да нас, то прынамсі нянавісць да сваіх суайчыннікаў, бо, калі імперыі пагражаюць няўхільныя бедствы, самае большае, чым можа пацешыць нас лёс, - гэта звады паміж ворагамі. …..
Геаграфічныя назовы ў Беларусі, злучаныя з хамавымі
Г. Хоцімск > Віцебская вобласць в. Хаменцы>Менская вобласць > Вілейка > Куранецкі в. Хомічы > Менская вобласць > Валожын >Івенецкі в. Хомічы >Менская вобласць > Койданава >Фаніпольскі
в. Хомічы >Гомельская вобласць > Калінкавічы >Азарыцкі в. Хомічы> Гомельская вобласць > Калінкавічы >Ліпаўскі в. Хомінка> Гомельская вобласць > Лоеў>Карпаўскі в. Хомічкі >Гомельская вобласць > Мазыр >Слабодскі в. Хаменкі>Гомельская вобласць > Нароўля >Кіраўскі в. Хаменкі>Гомельская вобласць > Нароўля >Красноўскі в. Хомічы>Гомельская вобласць > Рагачоў >Запольскі
в. Хомічы>Гарадзенская вобласць > Дзятлава >Казлоўшчынскі в. Хомікі>Гарадзенская вобласць > Гародня >Квасоўскі в. Хамуты>Гарадзенская вобласць > Гародня >Парэчскі в. Хомічы>Гарадзенская вобласць > Дзятлава >Дзянісаўскі в. Хомічы> Гарадзенская вобласць > Зэльва > Славацічскі в. Хомічы> Гарадзенская вобласць > Масты > Глядовічскі в. Хамоўшчына >Гарадзенская вобласць > Шчучын >Дзембраўскі
в. Хаменкі >Віцебская вобласць > Гарадок >Далгапольскі в. Хамякова>Віцебская вобласць > Гарадок>Першамайскі в. Хамякова>Віцебская вобласць > Віцебск >Курынскі в. Хамішчава>Віцебская вобласць > Віцебск >Ноўкінскі в. Хаменічы> Віцебская вобласць > Сенно >Немойтаўскі в. Хаменкі >Віцебская вобласць > Сенно >Студзенкаўскі х. Хоміна >Віцебская вобласць > Шаркоўшчына >Лужкоўскі х. Хомкаўшчына > Віцебская вобласць > Браслаў >Слабодкаўскі в. Хомічы> Віцебская вобласць > Міёры >Павяцкі в. Хомічы > Віцебская вобласць > Міёры > Туркаўскі
в. Хомічава >Брэсцкая вобласць > Іванава >Махроўскі в. Хамічыцы >Брэсцкая вобласць > Драгічын >Галоўчыцкі в. Хомічы > Брэсцкая вобласць > Бяроза >Беразоўскі в. Хамуціны >Брэсцкая вобласць > Камянец >Навіцкавіцкі в. Хомна >Брэсцкая вобласць > Пружаны >Шанеўскі в. Хомск >Брэсцкая вобласць > Драгічын >Хомскі
в. Хамінічы>Магілёўская вобласць > Горкі >Рудкоўшчынскі в. Хомічы >Магілёўская вобласць > Быхаў >Дунайкоўскі в. Хаменкі >Магілёўская вобласць > Чавусы >Антонаўскі
в. Фоміна > Віцебская вобласць > Расоны >Альбрэхтаўскі в. Ніжняе Фоміна >Віцебская вобласць > Верхнядзвінск >Сар’янскі в. Фоміна>Магілёўская вобласць > Хоцімск >Забелышынскі
Прозвішчы: Хамінскі (Хамінскія герба * "Пабог" ), Хамінскі – герб “Парай”, Хамічэўскі , Хамянтоўскі, Хоміч – герб “Окша” , Хомскі – герб “Грыф” , Хаменка – старажытныя беларускія шляхецкія роды. Са спісу войска ВКЛ 1528 года: Хома, б. Клецкага пав. 212 адв. Геаграфічныя назовы за мяжой, злучаныя з хамавымі Хамм - Паўночны Рэйн-Вестфалія Хаммерфест Hammerfest - Нарвегія Хамар Hamar - Нарвегія Хамрун - Мальты Kommotau, г. Хамутоў - Багемія Хамадан — Іран МІФАЛОГІЯ
Хамут Элемент конскай вупражы. Значнае месца ў сiмвалiзацыi Х. займае яго форма — круглая, замкнёная, полая прастора. Гэта спрыяла замацаванню за Х. устойлiвай генiтальнай характарыстыкі (параўн. фалічную сімволіку каня). Прадзяванне праз Х. у народнай традыцыi стасавалася з новым нараджэннем, адраджэннем, i таму гэты прадмет знайшоў шырокае выкарыстанне ў народнай медыцыне. Х., пажадана толькi што зняты з потнага каня, надзявалi на спалоханае дзiця, клалiся галавой у Х. пры прыступах лiхаманкi. Адзяванне Х. «нячэснай» нявесце таксама мела асновай абыгранне яго вонкавага выгляду, няцэльнасцi, якая ў абрадавай свядомасцi спалучалася з «няцэльнасцю» дзяўчыны, што страцiла дзявоцкасць. З Х. звязаныя i варожбы дзяўчат: дзве з iх трымалi Х., а трэцяя з завязанымi вачыма iмкнулася трапiць у яго галавой, што прадказвала хуткае замужжа.
У шэрагу рытуалаў Х. выступае ў якасцi iнфармацыйнага канала, якi забяспечвае сувязь памiж жыццём i смерцю, памiж людзьмi i чараўнiкамi. Х. адзявалi, кааб пабачыць чарцей, каб абярнуцца ў ваўкалака. Гледзячы праз Х., верылі ў магчымасць пабачыць душы продкаў, якiя збiралiся на «дзядоўскую» вячэру. Надзяванне Х. лiчылася апошнiм сродкам наблiжэння смерцi чарадзею i палягчэння ягоных пакутаў. Навылётная адтулiна Х. у гэтым выпадку прыпадабнялася дзiрцы ў посудзе (гл. Гаршчок) цi ўзнятай дошцы ў столi, якiя «ўцягвалi» ў сябе грэшную душу. Відавочна, той, хто надзяваў Х. цi глядзеў праз яго, умоўна браў на сябе ролю прадстаўнiка таго свету, уступаў з iм у кантакт або адкрываў доступ таму ў справы чалавека, да прыкладу насылаў хваробу. Ускладаць на сябе Х. у сне азначала бяду, турботы, клопаты, а надзяваць на каня — хуткае падарожжа. Слова «хамут» ужывалася ў якасці зневажальнага («Дурны як хамут!», «Хамут ты!»). Крыніца: http://rv-blr.com/dictonary/view/6013
Хамут Мал. 26. Камплект аднаконнай збруі: 1 - аброць з павадамі; 2 - хамут з гужамі; 3 - дуга; 4 - подсядзёлак з папругай; 5 - шляя; 6 - церассядзёлак з падбрушнікам; 7 - лейцы Элемент конскай вупражы. Значнае месца ў сiмвалiзацыi Х. займае яго форма — круглая, замкнёная, полая прастора. Гэта спрыяла замацаванню за Х. устойлiвай генiтальнай характарыстыкі (параўн. фалічную сімволіку каня). Прадзяванне праз Х. у народнай традыцыi стасавалася з новым нараджэннем, адраджэннем, i таму гэты прадмет знайшоў шырокае выкарыстанне ў народнай медыцыне. Х., пажадана толькi што зняты з потнага каня, надзявалi на спалоханае дзiця, клалiся галавой у Х. пры прыступах лiхаманкi. Адзяванне Х. «нячэснай» нявесце таксама мела асновай абыгранне яго вонкавага выгляду, няцэльнасцi, якая ў абрадавай свядомасцi спалучалася з «няцэльнасцю» дзяўчыны, што страцiла дзявоцкасць. З Х. звязаныя i варожбы дзяўчат: дзве з iх трымалi Х., а трэцяя з завязанымi вачыма iмкнулася трапiць у яго галавой, што прадказвала хуткае замужжа. У шэрагу рытуалаў Х. выступае ў якасцi iнфармацыйнага канала, якi забяспечвае сувязь памiж жыццём i смерцю, памiж людзьмi i чараўнiкамi. Х. адзявалi, каб пабачыць чарцей, каб абярнуцца ў ваўкалака. Гледзячы праз Х., верылі ў магчымасць пабачыць душы продкаў, якiя збiралiся на «дзядоўскую» вячэру. Надзяванне Х. лiчылася апошнiм сродкам наблiжэння смерцi чарадзею i палягчэння ягоных пакутаў. Навылётная адтулiна Х. у гэтым выпадку прыпадабнялася дзiрцы ў посудзе (гл. Гаршчок) цi ўзнятай дошцы ў столi, якiя «ўцягвалi» ў сябе грэшную душу. Відавочна, той, хто надзяваў Х. цi глядзеў праз яго, умоўна браў на сябе ролю прадстаўнiка таго свету, уступаў з iм у кантакт або адкрываў доступ таму ў справы чалавека, да прыкладу насылаў хваробу. Ускладаць на сябе Х. у сне азначала бяду, турботы, клопаты, а надзяваць на каня — хуткае падарожжа. Слова «хамут» ужывалася ў якасці зневажальнага («Дурны як хамут!», «Хамут ты!»). Крыніца: http://rv-blr.com/dictonary/view/6013
3 КРАСАВІКА - ХАМА ЛІХАМАНКІ ВЫГАНЯЕ. 3/21. Якуб, Кірыл, Хама.
Фама ліхаманкі гоніць. Старыя людзі папярэджвалі: ліхаманкі да чалавечага жылля цягнуцца. Ледзь недаглядзіш, вось яны на прызбах ды ў ваканіц грэюцца!
У народзе абаронай ад усялякіх вясновых пошасцяў, прастудаў, ад ліхаманак і ім падобным, пагражаючым здароўю, лічыліся вуглі ды печкавы попел. Вуголле нячысцікаў пужае. Печкавы попел гадзіцца ад усякага зла. Цёплыя вуглі разам з попелам клалі ў тканіну і прыкладвалі да хворага места. Такі сухі кампрэс саграваў і рассасываў нагнаенні. Ад ліхаманак, як вераць у народзе, святы Хама спасае. Народжаны ў гэты дзень быў адзначаны здольнасцямі лекаваць ад усякіх хвароб
Фама – катанік. Апошнія зімовыя катанні з гор на санках Мяжа зімовым забавам дзятвы, катанню з гор, крутых берагоў на раку. Санкі з вечара хаваліся, раніцай будзе менш слёз: раві не раві – катанік тваю уцеху панёс! У ганка натаптана берасцянымі лапцямі: у макрэчу, сыры снег абуваць валёнкі – катанікі нядобра. Галёшы лічыліся святочнай абновай і больш мужчынскай: "Завялі галёшы хлопцу - жаніць пара!" Пасталы - пастолікі: "у лес ідуць - клетачкі кладуць, з лесу ідуць - перакладаюць".
Просіцца пра іх добрае слова. Найстаражытны абутак, прынамсі тры тысячы гадоў яны служылі простаму люду, падкупляла таннасць і лёгкасць вырабу. Яны незаменімыя на балоце, для пастухоў: лёгкія, амаль не адчуваеш на нагах, захоўваюць ногі ад парэзаў, праколаў, п’явак, вельмі хутка высыхаюць. Ногі ў іх сухія і дыхаюць увесь дзень. Шанавалі гэты няхітры абутак высока. Вывешаны ў хляве, у куратніку лапаць, нібы бажаство, нібы ахоўвала скаціну і птушку. У лапце вывозілі насенне агуркоў на грады. 3 красавіка – Дзень вялебнага Якава еп., сп. Св. Кірылы, еп. Катанскага. Св. Фамы, патр. Канстанцінопальскага. На Св. Якава гусакоў-курэй-качак - да гнязда. Калі на Якава пасадзіць квактуху ці гуску, то ўсе яйкі вылупяцца. 19/6 КАСТРЫЧНІКА - ФАМА.
19 кастрычніка - Фама - вялікія закрама Закрама - засыпная скрыня, знак вялікіх запасаў у гаспадарцы. Крамы – ткацкі стан, кросны, з усім прыборам і асноваю. Крама - луста хлеба ва ўвесь бохан. Акраец. Краміць аруды - разгароджваць агульны засек. Краміць хлеб, зерне - прасяваць збожжа, чысціць яго ад прымешак. На Фаму акраец хлебны таму, каго ў гэты дзень славіць, з імянінамі віншаваць. Пяклі пахкі пшанічны каравай і абразалі акраец, пасыпалі яе соллю і падносілі нованароджанаму. Дзяўчынцы сямігадовай - свае крамы. Маці падводзіла дачку да ткацкага станка, усаджвала побач з сабой, і тая старанна пераймала навыкі ткання. Бацька вёў да арудаў сталага сына, які абзаводзіўся ўласнай сям'ёй, і таксама адводзіў яму жыццёвую краму, паказваў на засекі, з якіх сын мог самастойна браць збожжа.
19 кастрычніка - Фама.
У вусновых календарах - няслушныя, вялікія крамы. У старажытнасці азначала аруд, скрыня для збожжа і луста ва ўвесь акраец . Хлебам моцны і чалавек, і краіна, таму крамамі клікаліся крэпасці, абарончыя збудаванні-цытадэлі. "Не кланяюся багатыру - свой хлеб малачу!" У стагоддзях невядомых вялікія крама выцесніліся, месца заняў "Фама - усё бярэ задарма". Фама - ломіць засекі, усё бярэ задарма. На бязлюддзе і Фама дваранін. Кажуць пра Ярому, а ён пра Фаму. Білі Фаму за Яроміну віну. 19 кастрычніка. Дзянісы Пазімскія. Адстаў ад ночы дзень - запнуўся валёнкам за пень. Пацягнуў Дзяніс дзень на ніз. 19 кастрычніка. Не забудзьцеся прачытаць гэту замову ад хвароб. Можна і ў іншы дзень, але ў гэты - абавязкова! На ранішнім світанку вазьміце сланечнікавае масла, памачыце ў яго запалку і напішыце на скарыначцы чорнага хлеба: " Спачатку было слова і слова было да Бога і Бог быў слова. Амін". Перахрысціцеся, пакланіцеся і скарыначку з'ешце. Апостал Фама
Фамін тыдзень
Першы тыдзень пасля Вялікдня.
У панядзелак ці аўторак на Фаміным тыдню царква ўсталявала памінанне нябожчыкаў. Служаць паніхіды і ходзяць на могілкі. Фаміна нядзеля звалася часта тэрмінам наймання "казачых" - жанчын, дзяўчат для аказання ўсякіх паслуг па хаце, асабліва у страдны вяснова-летні час. Другі тыдзень пасля Вялікадня: Другі пасля Вялікадня тыдзень пачынаецца з Фаміной (Хамавай, Правадной) нядзелі. Яна таксама мела свае павер’і. Некалі на Віцебшчыне ў гэту нядзелю пасля ўсходу сонца перакідвалі цераз страху велікоднае яйка, і калі яно, упаўшы, разбівалася на дробныя кавалкі, чакалі, што ў доме хтосьці памрэ на працягу года. Стараліся цэлы дзень не піць, не есці, каб не мучыла потым смага ў прыпарніцу. Увесь тыдзень нельга было снаваць кроснаў і г. д. Падрыхтавала Галіна Арцёменка |